Evergrande upada – koniec chińskiego snu o nieruchomościach

• Evergrande zostało zdjęcte z giełdy w Hongkongu po 18 miesiącach zawieszenia notowań i nieudanej restrukturyzacji długu.

• Spółka, zadłużona na ponad 300 miliardów dolarów, upadła po latach niekontrolowanej ekspansji i kreatywnej księgowości.

• Kryzys Evergrande pokazuje głębokie problemy chińskiego rynku nieruchomości i przesunięcie priorytetów gospodarczych Pekinu.

Evergrande – od symbolu potęgi do upadku

Jeszcze kilkanaście lat temu Evergrande było uosobieniem chińskiego sukcesu gospodarczego, a jego założyciel Hui Ka Yan uchodził za jednego z najbogatszych ludzi w Azji. W 2009 roku spółka zadebiutowała na giełdzie w Hongkongu z wyceną ponad 50 miliardów dolarów, a inwestorzy dosłownie bili się o akcje. Deweloper szybko rósł w siłę – w szczytowym momencie prowadził ponad 1300 projektów w 280 chińskich miastach, finansując rozwój poprzez nieustanne zadłużanie się i sprzedaż mieszkań jeszcze przed rozpoczęciem budowy.

Jednak mechanizm ten okazał się pułapką zadłużeniową. Wraz z zaostrzeniem polityki kredytowej przez Pekin i spowolnieniem popytu na mieszkania, konstrukcja Evergrande runęła. Firma nie była w stanie obsłużyć zobowiązań, które sięgnęły astronomicznej kwoty ponad 300 miliardów dolarów – co uczyniło ją najbardziej zadłużonym deweloperem na świecie.

Gwoździe do trumny: restrykcje, błędy i kryzys

Zdaniem analityków, przyczyną upadku Evergrande były zarówno systemowe problemy chińskiego rynku nieruchomości, jak i błędy zarządu. Agresywna ekspansja, brak realnej kontroli nad strukturą finansową i ukrywanie strat doprowadziły do katastrofy. W latach 2019–2020 firma miała zawyżyć przychody o blisko 80 miliardów dolarów, co skończyło się wielomilionową grzywną i dożywotnim zakazem działalności na rynkach kapitałowych dla Hui Ka Yana.

Kiedy w styczniu 2024 roku sąd w Hongkongu wydał nakaz likwidacji spółki, stało się jasne, że powrotu nie będzie. Notowania Evergrande spadły o ponad 99% w porównaniu do szczytu z 2017 roku. Akcje, które kiedyś kosztowały 31 dolarów hongkońskich, były warte zaledwie 0,16 HKD w momencie ostatecznego zawieszenia.

Likwidacja i walka o resztki majątku

Likwidatorzy z firmy Alvarez & Marsal rozpoczęli trudny proces odzyskiwania majątku, jednak – jak oceniają analitycy – szanse wierzycieli na pełne odzyskanie pieniędzy są znikome. Dotychczas udało się przejąć aktywa warte około 3,5 miliarda dolarów, ale realnie odzyskano jedynie nieco ponad 250 milionów – kroplę w morzu wobec 45 miliardów dolarów roszczeń.

Sprawa skomplikowana jest także przez fakt, że Evergrande posiadało tysiące spółek zależnych i niezwykle złożoną strukturę korporacyjną. W dodatku część aktywów została przejęta przez lokalne władze lub innych inwestorów, co dodatkowo ogranicza możliwości likwidatorów.

Nie bez znaczenia jest także fakt, że Pekin nie zdecydował się na bezpośredni bailout Evergrande. Zamiast tego rząd centralny wspiera sektor pośrednio – poprzez kredyty dla banków państwowych czy ulgi dla nabywców mieszkań – ale nie ratuje zadłużonych gigantów, chcąc uniknąć precedensu i dalszego moral hazard.

Konsekwencje dla rynku i gospodarki

Upadek Evergrande ma wymiar nie tylko finansowy, ale i społeczny. Setki tysięcy chińskich rodzin wpłaciły zaliczki na mieszkania, które nigdy nie zostały ukończone. To wywołało ogromną falę frustracji i podważyło zaufanie obywateli do rynku nieruchomości, który przez lata był najpewniejszą formą inwestycji.

Dla globalnych inwestorów historia Evergrande stała się ostrzeżeniem, że inwestowanie w Chiny wiąże się z ryzykiem braku realnego dostępu do aktywów w razie kryzysu. Wielu analityków twierdzi, że zagraniczni akcjonariusze i obligatariusze otrzymają niewiele lub nic.

W wymiarze makroekonomicznym krach Evergrande symbolizuje koniec modelu wzrostu opartego na nieruchomościach, który przez dekady odpowiadał nawet za 25–30% chińskiego PKB. Pekin wyraźnie przesuwa priorytety gospodarcze w stronę nowych technologii, energii odnawialnej i sztucznej inteligencji, próbując przestawić gospodarkę na bardziej zrównoważony tor.

Czy to koniec kryzysu nieruchomości w Chinach?

Analitycy podkreślają, że upadek Evergrande to dopiero początek procesu oczyszczania sektora. Inne firmy deweloperskie również stoją na krawędzi – przykładem jest China South City, które także zostało objęte procesem likwidacji. Wciąż spadają ceny nieruchomości, a sprzedaż mieszkań pozostaje na historycznie niskim poziomie.

W dłuższej perspektywie kryzys może jednak okazać się koniecznym etapem transformacji chińskiej gospodarki. Odejście od modelu opartego na długu i nieruchomościach może wzmocnić innowacyjność i zmniejszyć ryzyko systemowe. Z drugiej strony, proces ten oznacza lata spowolnienia, bolesną restrukturyzację i spadek zaufania do chińskiego rynku kapitałowego.

Historia Evergrande to opowieść o chciwości, błędach i złudzeniach. Z jednej strony była symbolem chińskiego cudu gospodarczego, z drugiej – stała się ostrzeżeniem przed ryzykiem niekontrolowanego długu i braku przejrzystości finansowej.

Dla Pekinu sprawa ma charakter polityczny – rząd pokazuje, że żaden gigant nie jest zbyt duży, by upaść. Dla globalnych inwestorów – to sygnał, by bardziej ostrożnie podchodzić do ryzyk związanych z rynkami wschodzącymi. A dla setek tysięcy zwykłych Chińczyków – bolesne przypomnienie, że nieruchomości nie zawsze są bezpiecznym fundamentem przyszłości.